Atalanta et Hippomenes Text

Book 10, Lines 640-680
Latin Text
invocat Hippomenes 'Cytherea,' que 'conprecor, ausis 640
adsit' ait 'nostris et quos dedit, adiuvet ignes.'
detulit aura preces ad me non invida blandas:
motaque sum, fateor, nec opis mora longa dabatur.
est ager, indigenae Tamasenum nomine dicunt,
telluris Cypriae pars optima, quam mihi prisci 645
sacravere senes templisque accedere dotem
hanc iussere meis; medio nitet arbor in arvo,
fulva comas, fulvo ramis crepitantibus auro:
hinc tria forte mea veniens decerpta ferebam
aurea poma manu nullique videnda nisi ipsi 650
Hippomenen adii docuique, quis usus in illis.
signa tubae dederant, cum carcere pronus uterque
emicat et summam celeri pede libat harenam:
posse putes illos sicco freta radere passu
et segetis canae stantes percurrere aristas. 655
adiciunt animos iuveni clamorque favorque
verbaque dicentum 'nunc, nunc incumbere tempus!
Hippomene, propera! nunc viribus utere totis!
pelle moram: vinces!' dubium, Megareius heros
gaudeat an virgo magis his Schoeneia dictis. 660
o quotiens, cum iam posset transire, morata est
spectatosque diu vultus invita reliquit!
aridus e lasso veniebat anhelitus ore,
metaque erat longe: tum denique de tribus unum
fetibus arboreis proles Neptunia misit. 665
obstipuit virgo nitidique cupidine pomi
declinat cursus aurumque volubile tollit;
praeterit Hippomenes: resonant spectacula plausu.
illa moram celeri cessataque tempora cursu
corrigit atque iterum iuvenem post terga relinquit: 670
et rursus pomi iactu remorata secundi
consequitur transitque virum. pars ultima cursus
restabat; 'nunc' inquit 'ades, dea muneris auctor!'
inque latus campi, quo tardius illa rediret,
iecit ab obliquo nitidum iuvenaliter aurum. 675
an peteret, virgo visa est dubitare: coegi
tollere et adieci sublato pondera malo
inpediique oneris pariter gravitate moraque,
neve meus sermo cursu sit tardior ipso,
praeterita est virgo: duxit sua praemia victor.
640: conprecor: conprecari, conprecatus sum, implore
640: Cytherae: Another name for Venus, (epithet) referencing her mythological birth near the island of Kythira (Cythera). Often used to mean “related to Venus” (connection to divine qualities, themes of love, beauty, and femininity)
641: ignes/ flames: refers to Hippomenes passion and wish to marry Atalanta
642: detulit: defero, deffere, detuli, delatus: bestow upon
643: opis: ops, opis, power
644: Tamasenum: ancient field in Cyprus
644: indigenae: indigena, -ae, f. Native
645: telluris: tellus, telluris n. Earth, ground
645: might be quem, I think it is quam because Venus is speaking of land made sacred to her
646: sacravere: sacro, sacrare, sacravi, sacratus: dedicate,
647: nitet: niteo, nitere, nitui, to shine
649: decerpta: decerpo, decerpere, decerpsi, deceptus: pluck
651: usus, usus, m. use
652: carcer, carceris m. prison, jail; starting barriers at race-course
653: emico, emicare, emicui, emicatus: shoot forth
653: libo, libare, libavi, libatus: impair; graze, touch, skim (over)
655: puto, putare, putavi, putatus: think, believe, suppose, hold; reckon, estimate, value; clear up, settle
656: percurro, percurrere, percurri, percursus: quickly skim over
659: Megarian: Megareus of Onchestus (commonly mistaken for Megareus of Thebes) is the son of Neptune and father of Hippomenes in the story. Megareus was the King of Onchestus, a city in Boeotia, which is often cited as the origin of Hippomenes.
659: Schoenian maiden: In Greek mythology, Atalanta's father is most commonly identified as either Iasus (or Iasion) of Arcadia or Schoeneus of Boeotia. Disappointed that she was not a boy, her father abandoned her in the forest, where she was famously raised by a bear and later by the hunters who killed that bear
663: anhelitus, anhelitus m. panting, puffing, gasping, shortness of breath
665: Hippomenes is famously said to be a descendant of Neptune
670: might be reliquit, I think it is relinquet (agreeing with OTC notes) because it is happening currently during the race and it shows how things are happening during the raec as it is present